هدف پژوهش: رسال? حاضر با تکیه بر آرای امیل دورکیم، به بررسی سیر تحول مجازات و نسبت آن با انواع همبستگی اجتماعی در ادبیات اساطیری ایران و یونان می‌پردازد. در این راستا، مفهوم وجدان جمعی، نظام حقوقی و انواع مجازات، اعم از تنبیهی و ترمیمی، به‌عنوان مولفه‌های اصلی مورد بررسی قرار گرفته‌اند تا تفاوت‌های این دو کلان‌فرهنگ در زمین? همبستگی اجتماعی و کارکرد مجازات روشن شود.    روش پژوهش: این پژوهش به روش مطالعه کتابخانه‌ای و با استناد به پایگاه‌های علمی معتبر انجام شده است. متون منتخبِ مورد بررسی در این رساله از این قرارند: شاهنامه، نمایش­نامه‌های آیسخولوس، سوفوکلس و اوریپیدس.    یافته‌های پژوهش: نتایج بررسی نشان می‌دهد که جامع? اساطیری شاهنامه از آغاز نشانه‌هایی از همبستگی آلی، تقسیم کار و تفکیک وظایف اجتماعی، به‌ویژه در دور? هوشنگ، جمشید و کیخسرو، داشته است. در مقابل، جامع? یونانی مسیری تحولی از همبستگی مکانیکی به همبستگی آلی پیموده و فلسفهورزی یونانیان در این گذار نقشی اساسی ایفا کرده است. همچنین، در بررسی گذار جوامع از همبستگی مکانیکی به همبستگی آلی، که در جامع? یونانی نمود بیشتری دارد، دو مولف? «هامارتیا» و «هوبریس» را شناسایی کردیم. این دو مولفه به‌عنوان عواملی در کنش افراد، زمینه‌ساز تغییر و دگرگونی‌های مثبت در جامعه می‌شوند.    نتیج? پژوهش: براساس یافته­های می‌توان گفت آنچه جامع? یونانی در روند تحولی خود برای دستیابی به آن تلاش کرده، یعنی گذار از همبستگی مکانیکی به همبستگی آلی، در جامع? اساطیری ایران از ابتدا وجود داشته است؛ اما غلب? روح حماسی و پهلوانی، این جامعه را به‌تدریج به سوی همبستگی مکانیکی سوق داده است. کلیدواژه­ها: همبستگی اجتماعی، مجازات، وجدان جمعی، ادبیات ایران، ادبیات یونان، دورکیم